Học Sinh Được Gì Khi Rèn Luyện Thói Quen Chủ Động Học Tập?

27/06/2019

Từ lâu, sự thụ động của học sinh, sinh viên Việt Nam đã trở thành một vấn đề được đưa ra thảo luận không chỉ bởi các nhà giáo dục, mà còn bởi những nhà hoạch định chính sách. Trên thực tế, rất khó để chúng ta đo được chính xác mức độ ảnh hưởng của lối học cũ đối với cơ hội nghề nghiệp và đời sống xã hội tương lai như thế nào, đặc biệt trong bối cảnh mà khoa học công nghệ đang biến đổi cuộc sống của chúng ta từng ngày. Nhưng một điều chắc chắn rằng, đã đến lúc để chúng ta cùng nhìn lại và thay đổi cách học sao cho phù hợp.

Vậy trước tiên, học tập chủ động khác với cách học truyền thống như thế nào? Phần chia sẻ của Thầy Nguyễn Thành Công (THPT chuyên ĐH Sư phạm Hà Nội) tóm tắt lại những điểm mà sinh viên Việt Nam thiếu trong kỹ năng học tập: 

“Nhiều học sinh của mình vẫn giữ thói quen từ cấp 2, cấp 3 là đến lớp cứ nhăm nhe thầy cô bảo gì là chép ngay ra vở. Mình luôn khuyến khích các em đứng lên phản biện lại thầy cô, nhưng hầu hết các em vẫn ngần ngại vì một phần là sợ bạn bè chê cười, phần khác là do chưa chuẩn bị bài trước khi lên lớp nên cũng không biết gì để phản biện. Có lẽ vì phải nhồi nhét kiến thức trên trường lẫn đi học thêm nhiều quá, việc học đối với các em giống như chỉ để đối phó với các bài kiểm tra. Việc nào có thể tự mình lựa chọn như việc chuẩn bị bài trước khi lên lớp thì học sinh gần như không làm”. 

".... ngay từ thời phổ thông, phần lớn học sinh đều có thói quen học thụ động nên khi lên đại học đã thành cái nếp, rất khó thay đổi."

Theo lời Tiến sĩ Lê Bá Trần Phương (Đại học Công nghiệp Hà Nội), ngay từ thời phổ thông, phần lớn học sinh đều có thói quen học thụ động nên khi lên đại học đã thành cái nếp, rất khó thay đổi. Hậu quả của việc này là học sinh thường bị “sốc” và tuột dốc ngay khi vào đại học. Việc này thường kéo dài từ 2 đến 3 năm học, sau đó các bạn mới có thể dần quen với cách học tự nghiên cứu ở đây, tuy nhiên lúc này thì đã quá muộn để có thể vớt vát điểm số.

Có thể thấy rằng, sự thiếu chủ động trong học tập từ lớp phổ thông sẽ có những ảnh hưởng tiêu cực tới việc học của học sinh khi tham gia vào các môi trường cần nhiều đến khả năng tự học và suy nghĩ độc lập, như ở trường đại học, hay trong môi trường làm việc. 

Vậy học tập chủ động là gì?

Chúng ta thường sử dụng cụm từ “học tập chủ động” để miêu tả phương pháp học trong đó người học chủ động tích lũy kiến thức và hiểu biết theo định hướng của người giáo viên. Điều này khác biệt với phương pháp học tập truyền thống, trong đó những lời giảng dạy, hướng dẫn chi tiết được truyền tải từ giáo viên tới học sinh.

Theo Đại học Cambridge, học tập chủ động có nghĩa là học sinh phải chịu trách nhiệm với việc học của bản thân, trong khi người giáo viên đóng vai trò “truyền cảm hứng”, “tạo cơ hội” và thúc đẩy quá trình học tập, thay vì trực tiếp truyền đạt kiến thức.

Cũng theo Giáo sư Edgar Dale (Đại học Bang Ohio, Mỹ), học tập chủ động là chủ đích tiếp nhận thông tin và diễn giải thông tin đó theo cách chúng ta hiểu đồng thời áp dụng nó vào thực tế. 

Với việc học tập chủ động, học sinh sẽ không tiếp thu kiến thức một chiều “thầy đọc trò chép", thay vào đó cần tự mình tìm kiếm, tổng hợp, phân loại kiến thức & thông tin thông qua sách vở, tài liệu, internet...

Không chỉ là đa dạng hóa các kênh học tập, khi lựa chọn cho mình con đường học chủ động, học sinh còn có thể tự mình sắp xếp kế hoạch học tập của bản thân, không phải phụ thuộc vào tiến độ của chương trình học trên lớp. Điều này có thể giúp các bạn rút ngắn thời gian học lí thuyết, đồng thời tăng cường thời gian rèn luyện bài tập, qua đó tăng cường khả năng nắm bắt những kiến thức cần thiết từ bài học. Bên cạnh đó, việc học chủ động cho học sinh quyền kiểm soát và tự quyết với những gì được học, và rèn luyện các kỹ năng học tập cần thiết trong tương lai. Nói theo cách khác, khi ta học chủ động tức là chúng ta đang “học cách để học”. 

" ... việc học chủ động cho học sinh quyền kiểm soát và tự quyết với những gì được học, và rèn luyện các kỹ năng học tập cần thiết trong tương lai." 

Người học nên tận dụng việc chủ động học tập như thế nào?

Trước hết, học sinh, cùng thầy cô và cha mẹ cần phải nhận ra rằng, sự thấu hiểu quan trọng hơn ghi nhớ. Về lâu dài, sự thấu hiểu giúp ta thành công nhiều hơn là chỉ học thuộc những thông tin. Vì vậy, chúng ta nên dần thay đổi cách học, chủ động suy nghĩ “vỡ lẽ” những ý tưởng thay vì chỉ học thuộc các bài giảng. Bên cạnh đó, việc chúng ta có áp dụng thành công học tập chủ động cũng phụ thuộc vào sự sẵn sàng phạm những sai lầm, tham gia vào các cuộc thảo luận, chấp nhận rằng mình sẽ có lúc sai và học từ những trải nghiệm đó. 


Tại AmericanSTEM, chúng tôi tin rằng mọi thành công đều bắt nguồn từ sự chủ động trong học tập. Chính vì vậy, chúng tôi luôn không ngừng nỗ lực để khuyến khích học sinh chủ động học hỏi, tìm tòi thêm về các lĩnh vực theo sở thích. Theo đó, AmericanSTEM đang phát triển chương trình học “STEM English”, trong đó các kiến thức ngôn ngữ Tiếng Anh được tích hợp vào các dự án khoa học, nhằm tạo ra trải nghiệm học tập tốt nhất. Chi tiết các chương trình, phụ huynh có thể tại đây.

Theo Cambridge Assessment - International Education


Tags: Cha mẹ, AmericanSTEM, Dạy con sớm, Dạy con, Công nghệ, cảm hứng, Học tập, Chủ động, Chủ động học tập

Học Sinh Được Gì Khi Rèn Luyện Thói Quen Chủ Động Học Tập?

Từ lâu, sự thụ động của học sinh, sinh viên Việt Nam đã trở thành một vấn đề được đưa ra thảo luận không chỉ bởi các nhà giáo dục, mà còn bởi những nhà hoạch định chính sách. Trên thực tế, rất khó để chúng ta đo được chính xác mức độ ảnh hưởng của lối học cũ đối với cơ hội nghề nghiệp và đời sống xã hội tương lai như thế nào, đặc biệt trong bối cảnh mà khoa học công nghệ đang biến đổi cuộc sống của chúng ta từng ngày. Nhưng một điều chắc chắn rằng, đã đến lúc để chúng ta cùng nhìn lại và thay đổi cách học sao cho phù hợp.

Vậy trước tiên, học tập chủ động khác với cách học truyền thống như thế nào? Phần chia sẻ của Thầy Nguyễn Thành Công (THPT chuyên ĐH Sư phạm Hà Nội) tóm tắt lại những điểm mà sinh viên Việt Nam thiếu trong kỹ năng học tập: 

“Nhiều học sinh của mình vẫn giữ thói quen từ cấp 2, cấp 3 là đến lớp cứ nhăm nhe thầy cô bảo gì là chép ngay ra vở. Mình luôn khuyến khích các em đứng lên phản biện lại thầy cô, nhưng hầu hết các em vẫn ngần ngại vì một phần là sợ bạn bè chê cười, phần khác là do chưa chuẩn bị bài trước khi lên lớp nên cũng không biết gì để phản biện. Có lẽ vì phải nhồi nhét kiến thức trên trường lẫn đi học thêm nhiều quá, việc học đối với các em giống như chỉ để đối phó với các bài kiểm tra. Việc nào có thể tự mình lựa chọn như việc chuẩn bị bài trước khi lên lớp thì học sinh gần như không làm”. 

".... ngay từ thời phổ thông, phần lớn học sinh đều có thói quen học thụ động nên khi lên đại học đã thành cái nếp, rất khó thay đổi."

Theo lời Tiến sĩ Lê Bá Trần Phương (Đại học Công nghiệp Hà Nội), ngay từ thời phổ thông, phần lớn học sinh đều có thói quen học thụ động nên khi lên đại học đã thành cái nếp, rất khó thay đổi. Hậu quả của việc này là học sinh thường bị “sốc” và tuột dốc ngay khi vào đại học. Việc này thường kéo dài từ 2 đến 3 năm học, sau đó các bạn mới có thể dần quen với cách học tự nghiên cứu ở đây, tuy nhiên lúc này thì đã quá muộn để có thể vớt vát điểm số.

Có thể thấy rằng, sự thiếu chủ động trong học tập từ lớp phổ thông sẽ có những ảnh hưởng tiêu cực tới việc học của học sinh khi tham gia vào các môi trường cần nhiều đến khả năng tự học và suy nghĩ độc lập, như ở trường đại học, hay trong môi trường làm việc. 

Vậy học tập chủ động là gì?

Chúng ta thường sử dụng cụm từ “học tập chủ động” để miêu tả phương pháp học trong đó người học chủ động tích lũy kiến thức và hiểu biết theo định hướng của người giáo viên. Điều này khác biệt với phương pháp học tập truyền thống, trong đó những lời giảng dạy, hướng dẫn chi tiết được truyền tải từ giáo viên tới học sinh.

Theo Đại học Cambridge, học tập chủ động có nghĩa là học sinh phải chịu trách nhiệm với việc học của bản thân, trong khi người giáo viên đóng vai trò “truyền cảm hứng”, “tạo cơ hội” và thúc đẩy quá trình học tập, thay vì trực tiếp truyền đạt kiến thức.

Cũng theo Giáo sư Edgar Dale (Đại học Bang Ohio, Mỹ), học tập chủ động là chủ đích tiếp nhận thông tin và diễn giải thông tin đó theo cách chúng ta hiểu đồng thời áp dụng nó vào thực tế. 

Với việc học tập chủ động, học sinh sẽ không tiếp thu kiến thức một chiều “thầy đọc trò chép", thay vào đó cần tự mình tìm kiếm, tổng hợp, phân loại kiến thức & thông tin thông qua sách vở, tài liệu, internet...

Không chỉ là đa dạng hóa các kênh học tập, khi lựa chọn cho mình con đường học chủ động, học sinh còn có thể tự mình sắp xếp kế hoạch học tập của bản thân, không phải phụ thuộc vào tiến độ của chương trình học trên lớp. Điều này có thể giúp các bạn rút ngắn thời gian học lí thuyết, đồng thời tăng cường thời gian rèn luyện bài tập, qua đó tăng cường khả năng nắm bắt những kiến thức cần thiết từ bài học. Bên cạnh đó, việc học chủ động cho học sinh quyền kiểm soát và tự quyết với những gì được học, và rèn luyện các kỹ năng học tập cần thiết trong tương lai. Nói theo cách khác, khi ta học chủ động tức là chúng ta đang “học cách để học”. 

" ... việc học chủ động cho học sinh quyền kiểm soát và tự quyết với những gì được học, và rèn luyện các kỹ năng học tập cần thiết trong tương lai." 

Người học nên tận dụng việc chủ động học tập như thế nào?

Trước hết, học sinh, cùng thầy cô và cha mẹ cần phải nhận ra rằng, sự thấu hiểu quan trọng hơn ghi nhớ. Về lâu dài, sự thấu hiểu giúp ta thành công nhiều hơn là chỉ học thuộc những thông tin. Vì vậy, chúng ta nên dần thay đổi cách học, chủ động suy nghĩ “vỡ lẽ” những ý tưởng thay vì chỉ học thuộc các bài giảng. Bên cạnh đó, việc chúng ta có áp dụng thành công học tập chủ động cũng phụ thuộc vào sự sẵn sàng phạm những sai lầm, tham gia vào các cuộc thảo luận, chấp nhận rằng mình sẽ có lúc sai và học từ những trải nghiệm đó. 


Tại AmericanSTEM, chúng tôi tin rằng mọi thành công đều bắt nguồn từ sự chủ động trong học tập. Chính vì vậy, chúng tôi luôn không ngừng nỗ lực để khuyến khích học sinh chủ động học hỏi, tìm tòi thêm về các lĩnh vực theo sở thích. Theo đó, AmericanSTEM đang phát triển chương trình học “STEM English”, trong đó các kiến thức ngôn ngữ Tiếng Anh được tích hợp vào các dự án khoa học, nhằm tạo ra trải nghiệm học tập tốt nhất. Chi tiết các chương trình, phụ huynh có thể tại đây.

Theo Cambridge Assessment - International Education